Ani Kalesi, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve stratejik bir konumda yer almış önemli bir yapıdır. 11. yüzyılda Türklerin Anadolu'ya girişiyle birlikte, bu kale fethedilerek Türk tarihinin önemli dönüm noktalarından biri haline gelmiştir. Kars’ın sınırları içinde yer alan bu kalenin, geçmişten günümüze kadar birçok olayda merkezi bir rol oynaması, onu sadece askeri bir yapı değil, aynı zamanda kültürel bir simge haline getirmiştir.

Sultan Alparslan, 1064 yılında 25 günlük bir kuşatmadan sonra Ani Kalesi'ni fethetti. Bu fetih, Türklerin Anadolu'da ele geçirdiği ilk şehir olma özelliğini taşır. Ani Kalesi'nin bazı özellikleri:

• Konumu: Kars sınırları içerisinde, Türkiye-Ermenistan sınırında yer alır.
• Stratejik Önem: İpek Yolu üzerinde bulunması ve yüksek dağlarla çevrili olması nedeniyle siyasi, askeri ve iktisadi açıdan önemli bir noktadaydı.
• Fetih Nişaneleri: Alp Arslan, fetih nişanesi olarak şehrin en büyük kilisesini Fethiye ismiyle camiye çevirdi ve ordusuyla birlikte ilk Cuma namazını burada kıldı. Ayrıca, Ani surlarının giriş kapısı üzerine "Doğu'dan Batı'ya doğru yürüyen bir aslan" figürü çizdirdi.
• Sonrası: Depremler ve Moğol istilaları nedeniyle şehir tahrip oldu ve 1319'daki depremden sonra bir daha eski haline dönmedi.