Ahlat ilçesi, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, stratejik bir konumda yer alan önemli bir yerleşim yeridir. M.Ö. 900'lü yıllara uzanan köklü geçmişiyle dikkat çeken Ahlat, Selçuklu döneminde Türklerin önemli bir merkezi haline gelmiştir. Mezar taşları ve çeşitli arkeolojik kalıntılar, bölgenin geçmişine ışık tutmakta ve zengin kültürel mirasını yansıtmaktadır. Ayrıca, Ahlat'ın İslam tarihinde kazandığı "Kubbet-ül İslam" unvanı, buranın manevi önemini pekiştirmektedir.

Ahlat ilçesinin tarihi hakkında şunlar bilinmektedir:

• Ahlat’ın tarihi M.Ö. 900 yıllarına dayanır.
• M.S. 12-15. yüzyıllar arasında yapılmış olan mezar taşları önem arz etmektedir.
• İlçede paleolotik döneme Tunç Devri’ne tarihlendirilen münferit eserler mevcuttur.
• Ahlat, Asurlular’ın bir uç beyliği olarak Urartular’a geçmiştir ve ismini bu dönemde almıştır.
• Ahlat, 1071 tarihinden önce Anadolu’ya gelen Türkmenlerin uğrak yeri olmuştur.
• 1054 yılında Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey, Ahlat’ı ele geçirmiştir.
• 1085'te Büyük Selçuklu Sultan Melikşah, Ahlat’ı Mervânîler’den almıştır.
• 1103’te Selçuklu Sultanı Berkyaruk ile Muhammed Tapar arasındaki taht mücadelesi esnasında, Hoy’da yapılan savaşı kaybeden Muhammed Tapar, Türklerin güç merkezi olan Ahlat’a gelmiştir.
• 1514’te Yavuz Sultan Selim Han döneminde Şah İsmail ile yapılan Çaldıran Savaşı sonucunda Ahlat Osmanlıların hakimiyetine girmiştir.
• 1929’da Ahlat, Van’a, 1936’da ise Bitlis’e bağlı bir ilçe konumuna gelmiştir.

Ahlat, aynı zamanda "Kubbet-ül İslam" (İslam’ın Kubbesi) unvanıyla anılan üç şehirden biridir.